język polski język angielski biologia matematyka informatyka historia muzyka plastyka technika religia wychowanie fizyczne geografia język mniejszości narodowej geografia

klasa 5

historia

OCENA CELUJĄCA

Uczeń: rozwiązuje zadania złożone, problemowe, o podwyższonym stopniu trudności  lub  jest laureatem konkursów międzyszkolnych  (I, II, III miejsce) lub rejonowych, wojewódzkich i ponad wojewódzkich    (I, II, III miejsce lub wyróżnienie)

 

OCENA DOPUSZCZAJĄCA

 

OCENA DOSTATECZNA

OCENA DOBRA

OCENA  BARDZO DOBRA

CZAS W HISTORII

Uczeń zna:

  sposób mierzenia czasu, którym posługują się ludzie w Europie

  wydarzenie, które dało początek obowiązującemu w Europie systemowi datacji

  rzymski system zapisywania liczb

 

Uczeń rozumie:

   pojęcia: nasza era (n.e.), przed naszą erą (p.n.e.), wiek (stulecie),  historia, tysiąclecie

   zasady ustalania wieku i połowy wieku dla danego wydarzenia historycznego

 

Uczeń rozumie:

     pojęcia: prehistoria, epoka

 

Uczeń potrafi:

     wyjaśnić, czym historia różni się od prehistorii

     wymienić epoki należące do prehistorii i historii

     przedstawić ramy chronologiczne epok historycznych

Uczeń rozumie:

      pojęcie: chronologia

 

Uczeń potrafi:

wyjaśnić, co oznacza stwierdzenie, że podział na epoki jest umowny

 

POCZĄTKI CYWILIZACJI

 

Uczeń zna:

  nazwy rzek, nad którymi powstały pierwsze cywilizacje

  głównych bogów starożytnego Egiptu

   postacie: Abrahama, Dawida, Salomona

 

Uczeń rozumie:

pojęcia: rewolucja neolityczna, Mezopotamia, Żyzny Półksiężyc, państwo, faraon, monarchia, politeizm (wielobóstwo), mumia, piramida, Biblia, monoteizm (jedynobóstwo), Stary Testament, Nowy Testament, judaizm, Dekalog

 

Uczeń potrafi:

   czytać tekst źródłowy ze zrozumieniem

   zlokalizować na mapie obszar Bliskiego Wschodu

   porównać koczowniczy tryb życia z osiadłym

  wskazać na mapie Żyzny Półksiężyc

  zlokalizować w czasie i przestrzeni poznane cywilizacje Starożytnego Wschodu (Mezopotamii), cywilizacje nad wielkimi rzekami (Indie i Chiny)

starożytnego Egiptu

   przedstawić warunki naturalne panujące w Egipcie

   rozpoznać starożytne pismo egipskie

   wyjaśnić różnicę między monoteizmem a politeizmem

   wskazać na mapie Palestynę, królestwo Judy, królestwo Izraela oraz Jerozolimę

 

Uczeń zna:

     system sprawowania władzy w Egipcie

     organizację społeczeństwa w starożytnym Egipcie

     rodzaje pisma stosowane w starożytnym Egipcie

     symbole judaizmu

 

Uczeń rozumie:

     pojęcia: paleolit (starsza epoka kamienna), neolit (młodsza epoka kamienna), rzemiosło, pismo obrazkowe, pisarz, hieroglify, papirus, Ziemia Obiecana, Izrael

     dwoistość znaczenia słowa Żydzi

      

 

Uczeń potrafi:

     wyjaśnić skutki rewolucji neolitycznej

     wymienić wspólne cechy pierwszych cywilizacji

     umiejscowić w czasie istnienie monarchii w Egipcie

     wytłumaczyć, co oznacza stwierdzenie, że Egipt był darem Nilu i jakie znaczenie miała ta rzeka dla starożytnego Egiptu

    scharakteryzować system wierzeń w Egipcie

    zlokalizować na mapie pierwsze siedziby Żydów

     scharakteryzować system wierzeń w starożytnym Izraelu

 

Uczeń zna:

      podstawowe zajęcia ludzi epoki paleolitu i neolitu

 

Uczeń rozumie:

      pojęcia: społeczeństwo, miasto-państwo, danina, sarkofag, balsamowanie, Biblia hebrajska, Tora,

      na czym polegała trudność w posługiwaniu się pismem hiero-glificznym

 

Uczeń potrafi:

      wymienić najważniejsze informacje dotyczące warunków życia ludzi w epoce paleolitu i neolitu

      wyjaśnić, dlaczego zmiany w sposobie życia ludzi epoki neolitu nazwano rewolucją neolityczną

      wymienić osiągnięcia Sumerów

      wymienić uprawnienia faraona

      wyjaśnić, jaką rolę w państwie egipskim odgrywali pisarze

      wyjaśnić, jaką rolę w wierzeniach Egipcjan odgrywał faraon

      opowiedzieć, w jaki sposób faraonowie próbowali zapewnić sobie życie wieczne

      wyjaśnić znaczenie Biblii

      podać różnicę między Biblią hebrajską a Biblią chrześcijańską

 

Uczeń zna:

       ramy chronologiczne epoki paleolitu i neolitu

  daty związane z dziejami Żydów

 

Uczeń rozumie:

       pojęcia: cywilizacja, podział pracy, ustrój, wezyr, prowincja

    z czego wynikała i na czym polegała nieograniczona władza faraona

    pojęcie: tzw. niewola babilońska

    z czego wynika ostrożność, z jaką historycy podchodzą do Biblii jako źródła historycznego

 

 

Uczeń potrafi:

·         scharakteryzować epokę paleolitu i neolitu

·         przedstawić dokonania mieszkańców doliny Indusu oraz Chin

     dostrzec zależność między położeniem geograficznym a narodzinami cywilizacji egipskiej

    scharakteryzować strukturę społeczeństwa w Egipcie

    przedstawić jedną z teorii na temat sposobu, w jaki budowano piramidy

    przedstawić wyobrażenia Egipcjan na temat życia pozagrobowego

    ocenić znaczenie Biblii w dziejach ludzkości

STAROŻYTNA GRECJA

 

 

Uczeń zna:

  postacie: Peryklesa, Fidiasza, Homera

   najważniejszych bogów greckich

  datę: 776 p.n.e.

 

Uczeń rozumie:

   pojęcia: polis, demokracja, bogowie olimpijscy, igrzyska olimpijskie, olimpiada, Akropol, Partenon, tragedia, komedia

   na czym polegała demokracja ateńska

 

Uczeń potrafi:

   czytać tekst źródłowy ze zrozumieniem

   zlokalizować na mapie Olimp

   zlokalizować na mapie Grecję i Ateny

   wyjaśnić, jak mieszkańcy Grecji wyobrażali sobie bogów

  wskazać na mapie Olimpię

  przedstawić najważniejsze podobieństwa i różnice między igrzyskami rozgrywanymi w starożytności i współcześnie

   opisać wygląd ateńskiego Akropolu

   wskazać różnice między grecką tragedią a komedią

 

Uczeń zna:

     bohaterów mitów greckich: Heraklesa Prometeusza,

     dyscypliny sportowe rozgrywane podczas starożytnych igrzysk olimpijskich

     postać: Sokratesa

 

Uczeń rozumie:

     pojęcia: mit, heros, zgromadzenie ludowe, Hades,  rada pięciuset, sąd ludowy, ostracyzm, mitologia, ciężka atletyka , dyscypliny lekkoatletyczne , wieniec oliwny, filozofia, filozofowie przyrody

     na czym polega wyjątkowość demokracji ateńskiej

     co oznacza stwierdzenie Sokratesa: Wiem, że nic nie wiem

 

Uczeń potrafi:

       zlokalizować na mapie Delfy

       wymienić główne cechy religii starożytnych Greków

       umiejscowić w czasie powstanie i rozwój demokracji ateńskiej

     wymienić cechy starożytnych igrzysk olimpijskich

     dostrzec na przykładzie igrzysk olimpijskich wpływ starożytności na współczesność

·     przedstawić dokonania Greków w dziedzinie architektury i teatru

·     wyjaśnić, czym zajmowali się pierwsi filozofowie

·     dostrzec wpływ kultury starożytnej Grecji na współczesną kulturę

 

Uczeń zna:

      dziedziny życia i zajęcia, którym patronowali bogowie greccy

      zasady obowiązujące zawodników uczestniczących w starożytnych igrzyskach olimpijskich

 

Uczeń rozumie:

       pojęcia: Hellada, Hellenowie, barbarzyńcy, maska

 

Uczeń potrafi:

      scharakteryzować organizację polityczną starożytnej Grecji

      przedstawić procedurę ostracyzmu

      porównać pozycję mężczyzny, kobiety i niewolnika w społeczeństwie ateńskim

      scharakteryzować system wierzeń w Grecji

      przedstawić zasady organizacji igrzysk

·      opisać wygląd starożytnego teatru greckiego

·      wskazać wyrazy pochodzenia greckiego obecne we współczesnym języku polskim

 

Uczeń zna:

    organizację społeczeństwa w Atenach peryklejskich

·    postacie: Myrona, Sofoklesa, Archimedesa, Hipokratesa

 

Uczeń rozumie:

    pojęcia: Chaos, Tartar, wyrocznia, Pytia, pokój boży, atleci

    dlaczego Grecy nie utworzyli jednego państwa

    cele wychowania starożytnych Greków

 

Uczeń potrafi:

   scharakteryzować system sprawowania władzy w Atenach peryklejskich

   dostrzec różnice między demokracją ateńską a demokracją współczesną

    przedstawić wyobrażenia Greków na temat życia po śmierci

    wskazać budowle odnoszące się do sportowego i religijnego charakteru igrzysk

·    opowiedzieć o okolicznościach narodzin teatru

·    wymienić najważniejsze osiągnięcia naukowe starożytnych Greków

·    ocenić dokonania starożytnych Greków

ANTYCZNY RZYM

 

Uczeń zna:

·   daty: 753 p.n.e., ok. 500 p.n.e. 6 p.n.e., 30 n.e.

·   postacie: Juliusza Cezara, Oktawiana Augusta, Jezusa Chrystusa

 

Uczeń rozumie:

·   pojęcia: Imperium Rzymskie, legion, imperium, republika, cesarstwo, Forum Romanum, akwedukt, amfiteatr, igrzyska, gladiator, amfiteatr Flawiuszów (Koloseum), tolerancja religijna, Ewangelia, chrześcijaństwo, Kościół, chrześcijanie

 

Uczeń potrafi:

   czytać tekst źródłowy ze zrozumieniem

·   zlokalizować na mapie Italię i Rzym

·   zlokalizować w czasie okres istnienia monarchii w Rzymie

·  przedstawić warunki życia mieszkańców starożytnego Rzymu

·  wyjaśnić, do czego służyły amfiteatry i akwedukty

·   wskazać na mapie Palestynę

·   opowiedzieć o życiu i działalności Jezusa Chrystusa

 

Uczeń zna:

·     bohaterów mitów rzymskich: Romulusa i Remusa

·     przykłady rozwiązań architektonicznych stosowanych przez Rzymian

·     daty: 64, 313, 380

·     wybranych bogów rzymskich i ich greckich odpowiedników

 

Uczeń rozumie:

·     pojęcia: zgromadzenia ludowe, konsulowie, senat, senatorowie, trybun ludowy, prawo weta, łuk architektoniczny, kopuła, Panteon, łuk triumfalny, termy, cyrk, łacina, apostoł

 

Uczeń potrafi:

·     określić zasięg terytorialny Imperium Rzymskiego w II w. n.e.

·     wymienić elementy uzbrojenia rzymskiego legionisty

·     przedstawić stosunek Rzymian do niewolników

·     wyjaśnić, do czego służyły termy i cyrki

·     dostrzec na przykładzie prawa rzymskiego i łaciny wpływ starożytności na współczesność

·     wymienić główne cechy systemu wierzeń starożytnych Rzymian

·     przedstawić metody prześladowania pierwszych chrześcijan

·     zlokalizować obszary rozprzestrzeniania się chrześcijaństwa               w III–V w.

 

Uczeń zna:

·      daty: 49 p.n.e., 30 p.n.e.

·      legendę o założeniu Rzymu

 

Uczeń rozumie:

·      pojęcie: arystokracja

 

Uczeń potrafi:

opowiedzieć o organizacji armii rzymskiej

 

Uczeń zna:

·      różne grupy wchodzące w skład społeczeństwa rzymskiego

 

Uczeń rozumie:

·      pojęcia: proletariusze, niewolnik, wyzwoleniec, arystokraci

 

Uczeń potrafi:

·      określić pozycję arystokratów i proletariuszy oraz niewolników i wyzwoleńców w rzymskim społeczeństwie

Uczeń rozumie:

·      pojęcia: bazylika, Circus Maximus, języki romańskie

·      znaczenie dróg w starożytnym Rzymie

 

Uczeń potrafi:

·      opisać wygląd Forum Romanum

·      zinterpretować sformułowanie: Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu

Uczeń zna:

·      postacie: Nerona, Konstantyna Wielkiego

 

Uczeń potrafi:

·      wyjaśnić, dlaczego Żydzi i Rzymianie prześladowali pierwszych chrześcijan

Uczeń zna:

·    postacie: św. Pawła, św. Piotra

·    uprawnienia kobiety i mężczyzny w rzymskiej rodzinie

 

Uczeń potrafi:

·    przedstawić organizację republiki rzymskiej

·    przedstawić organizację cesarstwa rzymskiego

·    wymienić najważniejsze informacje na temat trybu życia arystokratów, proletariuszy, niewolników i wyzwoleńców

·    opowiedzieć o życiu rzymskiej rodziny

·   scharakteryzować osiągnięcia starożytnego Rzymu

·   przedstawić sposób budowy akweduktu

·   wyjaśnić, w jaki sposób Rzymianie budowali drogi

 

Uczeń rozumie:

·   przyczyny, które spowodowały, że chrześcijaństwo przetrwało mimo prześladowań

CZASY ŚREDNIOWIECZA

 

Uczeń zna:

·  daty: 476, 1453, 622, 843

·  postacie: Justyniana I Wielkiego, Mahometa, Karola Wielkiego, Ottona I, Grzegorza VII, Henryka IV, Urbana II

·  podstawowe różnice między Kościołem katolickim i Kościołem prawosławnym

·   postanowienia traktatu w Verdun

·  postanowienia ugody w Wormacji

·  nazwy zakonów rycerskich utworzonych przez krzyżowców

 

Uczeń rozumie:

·  pojęcia: Bizancjum, wielka schizma wschodnia, Kościół katolicki, Kościół prawosławny, islam, Arabowie, Koran muzułmanin, Słowianie, odrodzenie karolińskie, inwestytura, krucjata (wyprawa krzyżowa), zakon rycerski

·  cele istnienia zakonów rycerskich

·  istotę sporu o inwestyturę

·   przyczyny rozłamu chrześcijaństwa

 

Uczeń potrafi:

   czytać tekst źródłowy ze zrozumieniem

·   wskazać na mapie Konstantynopol

·   wymienić wewnętrzne i zewnętrzne przyczyny upadku zachodniego cesarstwa rzymskiego

·   wskazać na mapie Półwysep Arabski, Mekkę i Medynę

·   zlokalizować na mapie podboje dokonane przez Arabów od VII do IX w

·   wskazać na mapie zasięg Imperium Karolińskiego

·  zlokalizować na mapie państwa powstałe w wyniku postanowień traktatu w Verdun

·  wymienić państwa słowiańskie utworzone w X w.

·   przedstawić poglądy Grzegorza VII na temat pozycji papieża w Europie

·   przedstawić poglądy Henryka IV na temat pozycji cesarza w Europie

·   wskazać na mapie państwa założone na Bliskim Wschodzie przez krzyżowców

 

 

Uczeń zna:

·     przyczyny podziału Imperium Rzymskiego na część zachodnią i wschodnią

·     zasady islamu

·     przykłady osiągnięć cywilizacji arabskiej

·     daty: 1122, 1095, 1096, 1099

 

Uczeń rozumie:

·     pojęcia: Hagia Sophia, spór o pierwszeństwo w Kościele,  ramadan, dżihad (święta wojna), Święte Cesarstwo Rzymskie możnowładca, Turcy seldżuccy

·     przyczyny, które skłoniły Chlodwiga do przyjęcia chrztu

·     istotę sporu między Grzegorzem VII a Henrykiem IV

·     znaczenie Jerozolimy dla wyznawców trzech wielkich religii monoteistycznych

 

Uczeń potrafi:

·     umiejscowić w przestrzeni zasięg i zmiany terytorialne cesarstwa bizantyjskiego

·     wymienić największe osiągnięcia Bizancjum w dziedzinie kultury

·     opowiedzieć o dokonaniach Bizancjum w dziedzinie architektury

·     opisać warunki naturalne panujące na Półwyspie Arabskim

·     opowiedzieć o podbojach arabskich

·     wskazać wyrazy pochodzenia arabskiego obecne we współczesnym języku polskim

·     wskazać na mapie pierwsze siedziby Franków

·     określić rolę chrześcijaństwa w umacnianiu państwa Franków

·     wyjaśnić, w czym przejawiało się odrodzenie karolińskie

·     zlokalizować na mapie obszary wchodzące w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego

·     zlokalizować na mapie nowe państwa powstałe w Europie od IX w.

·     wyjaśnić, jaki wpływ na pozycję papieża i cesarza w Europie miał spór o inwestyturę

·     wyjaśnić przyczyny krucjat

·     przedstawić skutki wypraw krzyżowych

 

Uczeń zna:

·  daty: 1054, 756, 800, 962, 1059, 1077

·      postacie: Chlodwiga, Pepina Krótkiego Lotara, Karola Łysego, Ludwika Niemieckiego

·      największe zagrożenia dla wczesno-średniowiecznej Europy

 

Uczeń rozumie:

·      pojęcia: Germanie, Kodeks Justyniana, Al-Kaba, hidżra, Normanowie, konklawe, krzyżowiec

·      rolę Arabów jako pośredników między cywilizacją Wschodu i Zachodu

 

Uczeń potrafi:

·      opisać wygląd świątyni Hagia Sophia

·      scharakteryzować relacje między wschodnimi i zachodnimi chrześcijanami

·       scharakteryzować życie i wierzenia plemion arabskich przed VII w.

·       wyjaśnić, co zadecydowało o sukcesach podbojów arabskich

·       zlokalizować na mapie główne ośrodki polityczne Arabów

·       dostrzec wpływ kultury islamskiej na Europę

·      opowiedzieć o podbojach dokonanych przez Karola Wielkiego

·      przedstawić okoliczności odnowienia zachodniego cesarstwa rzymskiego

·      przedstawić okoliczności rozpadu monarchii Karola Wielkiego

·      opowiedzieć o dokonaniach Ottona I

·     scharakteryzować sytuację panującą we wczesno-średniowiecznym Kościele

·      przedstawić przebieg pierwszej krucjaty

 

Uczeń zna:

·    daty: 395, 955,  1204, 1291

 

Uczeń rozumie:

·    pojęcia: „Nowy Rzym”, ikona, patriarcha, klątwa, kalif, kalifat, sztuki wyzwolone, pastorał, reforma kluniacka, kardynał, antypapież, re konkwista

·    wpływ religii na politykę ekspansji prowadzoną przez Arabów

 

Uczeń potrafi:

·    przedstawić okoliczności upadku cesarstwa bizantyjskiego

·    przedstawić dokonania Justyniana Wielkiego

·    przedstawić okoliczności, w których doszło do wielkiej schizmy wschodniej

·   scharakteryzować system religijny stworzony przez Mahometa

·   opowiedzieć o osiągnięciach cywilizacji arabskiej

·   przedstawić okoliczności utworzenia Państwa Kościelnego

·   scharakteryzować organizację państwa Karola Wielkiego

·    przedstawić sytuację polityczną w Europie od II połowy IX w.

·    przedstawić okoliczności powstania Świętego Cesarstwa Rzymskiego

·    scharakteryzować relacje między Słowianami a władcami niemieckimi

·    wyjaśnić założenia reformy kluniackiej

·    wyjaśnić okoliczności, w jakich Jerozolima i Palestyna znalazły się w rękach Turków seldżuckich

·    wyjaśnić, co wydarzyło się na synodzie w Clermont

SPOŁECZEŃSTWO ŚREDNIOWIECZNEJ EUROPY

 

Uczeń zna:

·   stany średniowiecznego społeczeństwa

·       najważniejsze budowle średniowiecznego miasta

·       główne zajęcia mieszkańców średniowiecznych miast

·       rodzaje prac wykonywanych przez średniowiecznych chłopów

·        nazwy największych zakonów w średnio-wiecznej Europie

 

Uczeń rozumie:

·   pojęcia: stan, rycerstwo, lenno, senior, wasal, feudalizm, rycerz, rycerz bez skazy, mury miejskie, rynek, ratusz, mieszczanin, cech, średniowieczny uniwersalizm, benedyktyni, franciszkanie

 

Uczeń potrafi:

   czytać tekst źródłowy ze zrozumieniem

·   przedstawić prawa oraz obowiązki seniora i wasala

·   przedstawić cechy charakterystyczne wzoru osobowego średniowiecznego rycerza

·   wyjaśnić, czym różniło się średniowieczne miasto od wsi

·   wyjaśnić istotę średniowiecznego uniwersalizmu

Uczeń zna:

·     ramy chronologiczne feudalizmu

·     podstawowe zasady obowiązujące w systemie feudalnym

·     najważniejsze elementy zabudowy średnio-wiecznego zamku

·     grupy społeczne zamieszkujące średniowieczne miasto

·     cechy charakterystyczne stylu romańskiego i stylu gotyckiego w architekturze

 

Uczeń rozumie:

·     pojęcia: suzeren, poddany, hołd lenny, inwestytura, rozdrobnienie feudalne, turniej rycerski, rozejm boży, pasowanie na rycerza, styl romański, styl gotycki, ostrołuki, uniwersytet, baszta, patrycjat, pospólstwo, plebs, rada miejska, pańszczyzna, dziesięcina

·     zasady, na jakich opierała się organizacja społeczeństwa średniowiecznej Europy

 

Uczeń potrafi:

·     przedstawić zależności społeczne oparte na prawie lennym

·     wyjaśnić, jakie były cele organizowania turniejów rycerskich

·     wyjaśnić, kto i w jaki sposób zarządzał średniowiecznym miastem

·     przedstawić pozycję chłopów na tle pozycji przedstawicieli innych stanów społecznych

·     wyjaśnić znaczenie cechów w życiu gospodarczym miasta

·     odróżnić styl romański od gotyckiego

·     podać przykłady budowli w stylu romańskim i gotyckim

·     wymienić miasta, w których powstały pierwsze uniwersytet

 

Uczeń zna:

·      elementy uzbrojenia średniowiecznego rycerza

·      ramy chronologiczne występowania stylu romańskiego i stylu gotyckiego w architekturze

 

Uczeń rozumie:

·      pojęcia: ciężkozbrojny, paź, giermek, prawa miejskie, sołtys, zakon żebraczy

 

Uczeń potrafi:

·      określić cechy charakterystyczne feudalizmu

·      wyjaśnić, jak przebiegała uroczystość nadania lenna

·      opowiedzieć o przebiegu turnieju rycerskiego

·      wyjaśnić, jakie warunki należało spełnić, aby zostać rycerzem

·      przedstawić warunki życia w średniowiecznym mieście

·      przedstawić warunki życia w średniowiecznej wsi

·      opisać wygląd klasztoru w Sankt Gallen

·      wyjaśnić przyczyny powstania uniwersytetów

 

Uczeń zna:

·    postacie: św. Benedykta, św. Franciszka z Asyżu

·    główne zalecenia reguły zakonnej benedyktynów

 

Uczeń rozumie:

·    wpływ feudalizmu na sytuację polityczną, gospodarczą i społeczną średniowiecznej Europy

·    rolę Kościoła w zmianie wizerunku średniowiecznego rycerza

·    pojęcia: reguła, czeladnik, majstersztyk

·    znaczenie religii i Kościoła w funkcjonowaniu średniowiecznego społeczeństwa

 

Uczeń potrafi:

·    przedstawić proces kształtowania się rycerstwa

·   scharakteryzować zamek średniowieczny

·   wyjaśnić, jakie warunki należało spełnić, aby zostać rycerzem

·   przedstawić wychowanie dziewczynek w średniowieczu i pozycję kobiety w średniowiecznym

·    scharakteryzować mieszkańców średniowiecznego miasta i ich życie

·    scharakteryzować stan chłopski w średniowieczu

·    ocenić rolę uniwersytetów

POLSKA PIERWSZYCH PIASTÓW

 

Uczeń zna:

·  daty: 966, 972, 1000, 1025, 1031,  1138

·  postacie: Mieszka I, Dobrawy, Bolesława,  Chrobrego, biskupa Wojciecha, Mieszka II, Kazimierza Odnowiciela, biskupa Stanisława, Bolesława Krzywoustego, Anonima tzw. Galla

·  nazwy plemion zamieszkujących ziemie polskie w IX w.

·  legendy dotyczące początków państwa polskiego

·   decyzje dotyczące organizacji kościelnej w Polsce podjęte przez papieża

·   przykładowe obowiązki mieszkańców najdawniejszej Polski

·   władców piastowskich rządzących Polską od X do XII w.

 

Uczeń rozumie:

·   pojęcia: Słowianie, Piastowie, Polanie, zjazd gnieźnieński, ustawa sukcesyjna, zasada senioratu, senior, dzielnica senioralna, dzielnice dziedziczne

 

 

Uczeń potrafi:

   czytać tekst źródłowy ze zrozumieniem

·  zlokalizować na mapie obszar państwa Polan oraz terytorium państwa Mieszka I na początku i pod koniec jego panowania

·  wymienić najważniejsze przyczyny chrztu Polski

·  wskazać na mapie Cedynię

·  opowiedzieć o zjeździe gnieźnieńskim

·  wskazać na mapie arcybiskupstwo i biskupstwa utworzone w Polsce w 1000 r.

·  wyjaśnić, jakie było przeznaczenie grodów w państwie pierwszych Piastów

·   wskazać przyczyny kryzysu państwa polskiego za panowania Mieszka II

·   przedstawić skutki powstania ludowego w Wielkopolsce i najazdu Brzetysława na ziemie polskie

·   wyjaśnić przyczyny wydania ustawy sukcesyjnej

·   wskazać na mapie dzielnice utworzone na mocy ustawy sukcesyjnej

 

Uczeń zna:

·     daty: ok. 960, 997, 1038, 1058, 1076, 1108, 1109

·     postacie: Ottona III, Władysława Hermana, Zbigniewa, Henryka V

·     ramy chronologiczne panowania dynastii Piastów w Polsce

·     zadania drużyny książęcej

 

Uczeń rozumie:

·     pojęcia: plemię, monarchia patry-monialna, drużyna, Prusowie, wyprawa misyjna,  powstanie ludowe

·     dlaczego o Polsce w X w. mówi się państwo Mieszka I

·     znaczenie przyjęcia chrztu przez Mieszka dla państwa polskiego

·     znaczenie zjazdu gnieźnieńskiego dla rozwoju organizacji kościelnej i państwowej

 

Uczeń potrafi:

·     wyjaśnić, jakie zmiany w państwie i w społeczeństwie spowodował chrzest Mieszka

·     wymienić tereny podbite przez Mieszka I

·     wskazać na mapie tereny podbite przez Bolesława Chrobrego

·     przedstawić okoliczności koronacji królewskiej Bolesława Chrobrego

·     przedstawić organizację państwa polskiego w X i XI w.

·     przedstawić strukturę i zadania mieszkańców Polski w X i XI w.

·      synchronizować wydarzenia w Polsce z wydarzeniami w Europie Zachodniej w XI w.

·      przedstawić podłoże i konsekwencje konfliktu Bolesława Śmiałego z biskupem Stanisławem

·     przedstawić przyczyny  sporu między Bolesławem a Zbigniewem i wyjaśnić, jaki był jego finał

·     wymienić żądania Henryka V wobec Bolesława

·     wskazać na mapie Głogów

·     przedstawić założenia ustawy sukcesyjnej

·     wskazać skutki wydania ustawy sukcesyjnej

Uczeń zna:

·      daty: 1002–1018, 1079, 1102

·      postać: Hodona

·      grupy społeczne zamieszkujące państwo Mieszka I

·      produkty wchodzące w skład jadłospisu mieszkańców Polski

 

Uczeń rozumie:

·       pojęcie: wojna podjazdowa, trybut

·       przyczyny, które skłoniły księcia Bolesława do zorganizowania wyprawy misyjnej do Prus

·      zależności między księciem, drużyną a mieszkańcami w państwie Mieszka

 

Uczeń potrafi:

·      wyjaśnić, w jakich okolicznościach władzę na ziemiach polskich przejęli Piastowie

·      przedstawić okoliczności przyjęcia chrztu przez Mieszka

·      przedstawić wygląd i uzbrojenie wojownika należącego do drużyny książęcej

·      przedstawić rozwój terytorialny państwa Bolesława Chrobrego

·      opisać wygląd grodu na Ostrowie Lednickim

·     omówić sposób utrzymania wojska, który rozwinął się za panowania Kazimierza Odnowiciela

·     omówić zmiany terytorialne państwa pierwszych Piastów

·      wskazać na mapie podział ziem polskich po śmierci Władysława Hermana

·      przedstawić charakter działań zbrojnych prowadzonych przez Bolesława w czasie wojny z Niemcami

 

Uczeń zna:

·    daty: 1004, 1018, 1039, 1079

·    postać: Brzetysława

 

Uczeń rozumie:

·    dlaczego Bolesław Krzywousty zdecydował się na odbycie publicznej pokuty po śmierci Zbigniewa

 

Uczeń potrafi:

·    ocenić skutki zjazdu gnieźnieńskiego

·    przedstawić przyczyny, przebieg i skutki wyprawy na Kijów

·    ocenić polityczne znaczenie koronacji

·    przedstawić organizację państwa Mieszka I

·    przedstawić warunki życia mieszkańców Polski pierwszych Piastów

·    opisać życie i obyczaje mieszkańców Polski w X i XI w.

·    opisać sytuację na ziemiach polskich po śmierci Mieszka II

·    ocenić skutki polityki Bolesława Śmiałego w stosunku do cesarza Henryka IV

·    przedstawić przebieg wojny Bolesława Krzywoustego z Niemcami

·    przedstawić okoliczności podboju Pomorza

 

POLSKA ROZBITA

NA DZIELNICE I ZJEDNOCZONA

Uczeń zna:

·  daty: 1228, 1230, 1333, 1364, 1370, 1320, 1241

·  postacie: Konrada Mazowieckiego, Henryka Pobożnego Władysława Łokietka, Kazimierza Wielkiego

·  ramy chronologiczne rozbicia dzielnicowego Polski

 

Uczeń rozumie:

·  pojęcia: rozbicie dzielnicowe Polski, Krzyżacy (zakon krzyżacki), kolonizacja niemiecka, uniwersytet, zjazd monarchów w Krakowie, Mongołowie (Tatarzy)

 

Uczeń potrafi:

   czytać tekst źródłowy ze zrozumieniem

·   wyjaśnić przyczyny i okoliczności pojawienia się Krzyżaków na ziemiach polskich

·   wskazać na mapie ziemię chełmińską

·  określić ramy czasowe kolonizacji niemieckiej

·  wskazać na mapie obszary objęte kolonizacją niemiecką

·  przedstawić skutki kolonizacji niemieckiej

·   wymienić przedstawicieli społeczeństwa polskiego, którzy popierali ideę zjednoczenia ziem polskich

·   wyjaśnić, z jakich powodów niektóre grupy społeczeństwa popierały ideę zjednoczenia ziem polskich

·  wskazać na mapie ziemie zajęte przez Władysława Łokietka i pozostające poza granicami państwa

·   wskazać na mapie zmiany terytorialne państwa polskiego w okresie panowania Kazimierza Wielkiego

·   wyjaśnić przyczyny założenia Akademii Krakowskiej

·   porównać armię mongolską z europejskim rycerstwem

Uczeń zna:

·     daty: 1296, 1300, 1308, 1309, 1331, 1343

·     postacie: Władysława Wygnańca, Henryka Brodatego, Przemysła II

·     przyczyny upadku zasady senioratu

·     podstawowe założenia lokacji na prawie niemieckim

·     najważniejsze zagrożenia zewnętrzne państwa polskiego po 1333 r.

·     postanowienia pokoju w Kaliszu

 

Uczeń rozumie:

·     pojęcie: Inflanty, czynsz, wolnizna, prawo składu, rzeź Gdańska, pokój wieczysty w Kaliszu, tolerancja religijna

·     na czym polegała lokacja na prawie niemieckim

 

Uczeń potrafi:

·     wskazać na mapie ziemie utracone przez Polskę w okresie rozbicia dzielnicowego

·     przedstawić konsekwencje rozbicia dzielnicowego Polski

·     wskazać szanse i zagrożenia dla Polski i Polaków wynikające z pojawienia się dużej grupy ludności obcej językowo i kulturowo

·     wymienić towary sprzedawane przez mieszkańców Polski, a także sprowadzane do Polski ze Wschodu i z Zachodu

·     wyjaśnić, jak doszło do śmierci Przemysła II

·     wskazać na mapie zasięg terytorialny państwa Przemysła II

·     wymienić etapy jednoczenia ziem polskich przez Władysława Łokietka

·     wyjaśnić rolę Kazimierza Wielkiego w tworzeniu pozycji Polski w Europie

 

Uczeń zna

·      daty: 1190, 1283, 1295, 1305,

1327–1332

·       postacie: Wincentego Kadłubka, Wacława II

·      wyrok sądu papieskiego w Warszawie

 

Uczeń rozumie:

·      dlaczego pojawienie się Krzyżaków było zagrożeniem dla państwa polskiego

·      pojęcia: gospodarka towarowo-pieniężna, starosta, proces w Inowrocławiu, proces w Warszawie, statuty praw

·      znaczenie klęski w bitwie pod Legnicą dla przebiegu procesu jednoczenia ziem polskich

 

Uczeń potrafi:

·       wskazać przejawy i skutki słabej obronności granic Polski w okresie rozbicia dzielnicowego

·       scharakteryzować działalność Krzyżaków prowadzoną na opanowanych terenach

·      przedstawić politykę Henryka Brodatego

·      wyjaśnić, jak doszło do powstania gospodarki towarowo-pieniężnej na ziemiach polskich

·      opowiedzieć o przebiegu bitwy pod Legnicą

·       opisać uzbrojenie wojownika mongolskiego

·      przedstawić okoliczności koronacji królewskiej Przemysła II

·      scharakteryzować rządy Wacława II

·      przedstawić dokonania Kazimierza Wielkiego w dziedzinie obronności kraju

Uczeń zna:

·    daty: 1238, 1240, 1339, 1340

·    postać: Czyngis-chana

 

Uczeń rozumie:

·    przyczyny, które skłaniały osadników niemieckich do przybywania na ziemie polskie

 

Uczeń potrafi:

·    przedstawić okoliczności wygnania Władysława z Polski

·    opowiedzieć o roli Brandenburgii i celach politycznych tego państwa

·   scharakteryzować rozwój cywilizacyjny Śląska w XIII w.

·   dostrzec związki między rozwojem ruchu osadniczego a ożywieniem gospodarczym

·   przedstawić okoliczności, przebieg i skutki najazdu Mongołów na ziemie polskie

·   scharakteryzować rolę Kościoła w procesie jednoczenia ziem polskich

·   scharakteryzować relacje polsko-

-krzyżackie w latach 1308–1309 oraz w latach 1320–1332

·   scharakteryzować pozycję międzynarodową Polski na początku panowania Kazimierza Wielkiego

·   omówić dokonania Kazimierza Wielkiego w polityce wewnętrznej

 

POLSKA  I LITWA

 

Uczeń zna:

·   daty: 1370, 1385, 1386, 1409–1411, 15 VII 1410, 1411, 1454, 1466

·   postacie: Jadwigi Andegaweńskiej, Władysława Jagiełły, Władysława Warneńczyka, Kazimierza Jagiellończyka, Mikołaja Kopernika

·   postanowienia umowy o unii zawartej w Krewie

·   siły walczące w bitwie pod Grunwaldem po stronie polsko-

-litewskiej oraz krzyżackiej

·   postanowienia pierwszego pokoju toruńskiego

·  okres, w którym istniała w Polsce monarchia dziedziczna

·  postanowienia drugiego pokoju toruńskiego

·   stany sejmujące w sejmie walnym oraz ich uprawnienia

 

Uczeń rozumie:

·   pojęcia: wielka wojna, pierwszy pokój toruński, unia personalna, monarchia dziedziczna, monarchia elekcyjna, wojna trzynastoletnia, drugi pokój toruński, lenno, Prusy Zakonne, Prusy Królewskie, przywilej, szlachta, przywilej szlachecki, posłowie, sejm walny, tolerancja religijna

·   charakter monarchii Jagiellonów

 

Uczeń potrafi:

   czytać tekst źródłowy ze zrozumieniem

·   wyjaśnić przyczyny unii polsko-litewskiej

·   wskazać na mapie państwo polsko-

-litewskie po zawarciu unii

·  wskazać na mapie Grunwald

·  wskazać na mapie miejsca związane z postanowieniami pierwszego pokoju toruńskiego

·  wskazać na mapie tereny odzyskane przez Polskę w wyniku wojny trzynastoletniej

·   wyjaśnić wpływ przywilejów na pozycję króla w Polsce

·   przedstawić dokonania Mikołaja Kopernika

Uczeń zna:

·     daty: 1444, 1453, 1384

·     postać: Ludwika Węgierskiego, Wita Stwosza, Pawła Włodkowica, Jana Długosza

·     wrogów Wielkiego Księstwa Litewskiego

·     treść przywilejów koszyckiego i cerekwicko-

-nieszawskiego oraz wydanych w Czerwińsku, Jedlni i Krakowie

·     treść konstytucji Nihil novi

·     główne narodowości i wyznania w Polsce średniowiecznej

 

Uczeń rozumie:

·     korzyści wynikające z unii dla Polski i dla Wielkiego Księstwa Litewskiego

·     znaczenie polsko-

-litewskiego zwycięstwa pod Grunwaldem

·     pojęcia: Związek Pruski, inkorporacja, pospolite ruszenie, przywilej koszycki, przywilej cerekwicko-nieszawski, sejmiki szlacheckie, sejm walny, monarchia stanowa

·     charakter monarchii Jagiellonów

·     przyczyny słabości miast i mieszczaństwa w Polsce

·     przyczyny istnienia tolerancji religijnej w Polsce

 

Uczeń potrafi:

·     wyjaśnić okoliczności zawarcia unii personalnej między Polską i Węgrami

·     wskazać na mapie państwo polsko-węgierskiej powstałe w wyniku unii personalnej oraz Wielkie Księstwo Litewskie

·     wyjaśnić przyczyny konfliktu polsko-

-krzyżackiego za panowania Władysława Jagiełły

·     wyjaśnić okoliczności wybuchu wielkiej wojny z zakonem krzyżackim

·     wymienić przyczyny wybuchu wojny z Krzyżakami

·     wyjaśnić, dlaczego wykształciła się polityczna reprezentacja stanu szlacheckiego

·     wyjaśnić, dlaczego w Polsce nie doszło do wykształcenia się monarchii stanowej

·       przedstawić dorobek kultury schyłku średniowiecza w Polsce

·       przedstawić dokonania Pawła Włodkowica i Jana Długosza

Uczeń zna:

·       daty: 1400, 1440, 1374, 1422, 1430, 1433, 1454, 1505

 

Uczeń rozumie:

·      pojęcia: Turcy osmańscy, wojsko najemne, Uniwersytet Jagielloński, konstytucja (ustawa sejmowa), szkoła parafialna, szkoła katedralna,

·      wpływ przywilejów na proces przekształcania się rycerstwa w szlachtę

·      relacje między instytucjami sprawującymi władzę w Polsce

 

Uczeń potrafi:

·      wyjaśnić przyczyny nadania przez Ludwika Węgierskiego przywileju polskiemu rycerstwu

·      przedstawić okoliczności, w jakich doszło do odnowienia Akademii Krakowskiej

·      przedstawić relacje między Polakami i Litwinami a Krzyżakami po zawarciu unii

·      dostrzec dysproporcje między zwycięstwem grunwaldzkim a postanowieniami pierwszego pokoju toruńskiego

·      wyjaśnić przyczyny klęski Krzyżaków pod Grunwaldem

·      lokalizować na mapie imperium Turków osmańskich i państwa zagrożone ich najazdem

·      przedstawić przebieg wojny trzynastoletniej

·      opisać wygląd

XVI-wiecznych przedstawicieli stanu szlacheckiego

·      opisać wygląd

XVIII-wiecznego dworu szlacheckiego

·      porównać rozwój cywilizacyjny ziem polskich i Europy Zachodniej w średniowieczu

·      opisać wygląd ołtarza Wita Stwosza

·      scharakteryzować działalność Akademii Krakowskiej w okresie późnego średniowiecza

 

Uczeń zna:

·    daty: 1434, 1447, 1462

·    sytuację przedstawicieli innych religii i wyznań w Europie Zachodniej

 

Uczeń rozumie:

·    pojęcia: bojarzy, ustrój monarchiczno-

-szlachecki, stypendium

·    dlaczego unia polsko-

-litewska negatywnie odbiła się na sytuacji politycznej zakonu krzyżackiego

·    znaczenie klęski warneńskiej dla unii Polski z Węgrami oraz z Litwą

·    związek między nadawanymi szlachcie przywilejami a jej rosnącą pozycją polityczną w państwie

·    znaczenie uchwalenia konstytucji Nihil novi

 

Uczeń potrafi:

·    przedstawić dokonania Ludwika Węgierskiego jako króla Polski

·    przedstawić najważniejsze problemy Wielkiego Księstwa Litewskiego w XIV w.

·    opisać wygląd zamku krzyżackiego w Malborku

·    przedstawić przebieg bitwy pod Grunwaldem

·    wyjaśnić, na czym polegało zagrożenie tureckie w Europie w XV w.

·    przedstawić okoliczności zawarcia drugiej unii Polski z Węgrami

·    wyjaśnić okoliczności klęski w bitwie pod Warną

·    zanalizować przyczyny i skutki wystąpienia Związku Pruskiego przeciw Krzyżakom

·   scharakteryzować rozwój uprawnień stanu szlacheckiego

·   wyjaśnić organizację oraz sposób działania sejmu walnego

·   przedstawić strukturę i funkcjonowanie średniowiecznego szkolnictwa

·   scharakteryzować społeczeństwo Polski późnego średniowiecza

Wiadomości

Kontakt

  • Szkoła Podstawowa Nr 9 w Gliwicach
    ul. Sobieskiego 14
    44-100 Gliwice
  • 32 239 13 62

Galeria zdjęć